Posters   

.

.

.

ਦਿਦਾਰ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਬਾਗੀ ਅਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਭੱਟੀ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟਿਕਟ ‘ਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ। 2022 ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣੇ। ਹੁਣ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਭੱਟੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 2027 ਦੀ ਚੋਣ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਜਪਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਚੋਣੀ ਦਾਅ ‘ਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇਗਾ ? ਅਤੇ ਜਿਸ ਹਲਕੇ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਅ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਕੀ ਇਸ ਵਾਰ ਤਜਰਬਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਪਵੇਗਾ ?

दीदार सिंह भट्टी की राजनीतिक यात्रा कभी सीधी नहीं रही। सरहिंद से बागी अकाली विधायक रहे भट्टी ने 2012 में पीपल्स पार्टी ऑफ पंजाब के टिकट पर फतेहगढ़ साहिब से चुनाव लड़ा, इसके बाद शिरोमणि अकाली दल में लौटे और 2017 में अकाली उम्मीदवार के तौर पर फिर मैदान में उतरे। 2022 के चुनाव से पहले उन्होंने भाजपा जॉइन की और पार्टी के उम्मीदवार बने। अब, फतेहगढ़ साहिब से भाजपा के जिला अध्यक्ष के रूप में भट्टी एक अलग भूमिका में नजर आ रहे हैं। 2027 के चुनाव नज़दीक आते हुए सवाल यह है कि क्या भाजपा उनकी संगठनात्मक भूमिका को चुनावी दांव में बदलने की तैयारी कर रही है या बार-बार दल बदलने का इतिहास उनकी दीर्घकालिक विश्वसनीयता पर सवाल खड़ा करता है ? और जिस सीट ने कई राजनीतिक फेरबदल देखे हैं, क्या इस बार अनुभव निरंतरता पर भारी पड़ेगा ?

ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਵਿਵਾਦ ’ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਧੁੰਦਲਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਬੈਠਕਾਂ ਬੇਨਤੀਜਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਦੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਯਮੁਨਾ-ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜਬੂਤ ਮੌਕਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਹੋਰ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਵਾਇਦ ? ਅਤੇ 2027 ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕੀ ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਹੱਲਯੋਗ ਨੀਤੀ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਸਲਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ?

ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੰਡ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਵਾਲ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਵੋਟਰ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆਈਆਂ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਲੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਨੈਤਿਕ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਸੰਗਠਨਕ ਤਾਕਤ, ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਕੀ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਢਾਂਚਾਗਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਲਈ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਬਕਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨੀਅਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਣਨੀਤੀ, ਪੈਮਾਨੇ ਅਤੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ? ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਚੋਣਾਂ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕੀ ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਾਰ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ?

राहुल गांधी भारत की राजनीति के सबसे ध्रुवीकरण करने वाले नेताओं में बने हुए हैं, एक ओर विरोधियों के लगातार हमले, तो दूसरी ओर समर्थकों के भीतर भी सवाल। उन्होंने खुद को संविधान, मतदाता अधिकारों और दबाव में आई लोकतांत्रिक संस्थाओं के रक्षक के रूप में पेश किया है, लेकिन आलोचकों का कहना है कि केवल नैतिक प्रतिरोध संगठनात्मक मजबूती, नेतृत्व की स्पष्टता और चुनावी नतीजों का विकल्प नहीं हो सकता। क्या राहुल गांधी को कांग्रेस की गहरी संरचनात्मक कमजोरियों का अनुचित रूप से जिम्मेदार ठहराया जा रहा है या फिर उनकी राजनीति उस व्यवस्था में कमजोर पड़ जाती है जो इरादों से ज़्यादा रणनीति, पैमाने और क्रियान्वयन को महत्व देती है ? और जैसे-जैसे चुनाव और कठोर होते जा रहे हैं, क्या आदर्शवाद बिना तेज़ राजनीतिक धार के टिक सकता है ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਜਾਣਾ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖੋਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਸਮੁਦਾਇ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੇਂਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਗਭਗ ਤੀਹ ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਰ ਹਨ। ਕੀ ਇਹ ਦੌਰਾ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੋਣ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਚੋਣ ਰਣਨੀਤੀ ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਧਰਮ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਚੋਣੀ ਸਮਾਂਸੂਚੀ ਐਨੀ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਸਥਾ ਕਿੱਥੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?

पंजाब विधानसभा चुनावों से पहले प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी का डेरा सचखंड बल्लां जाने का फैसला जितना प्रतीकात्मक है, उतना ही समय के लिहाज़ से अहम भी है। रविदासिया समुदाय का यह पवित्र केंद्र, जिसके प्रमुख संत निरंजन दास को हाल ही में पद्म श्री से सम्मानित किया गया है, पंजाब के दलित समाज पर गहरा आध्यात्मिक और सामाजिक प्रभाव रखता है, जो राज्य के लगभग एक-तिहाई मतदाता हैं। क्या यह यात्रा श्रद्धा और सम्मान पर आधारित एक सच्चा संवाद है, या फिर चुनावी राज्य में दलित राजनीतिक झुकाव को प्रभावित करने का एक सोचा-समझा संकेत ? और जब आध्यात्म, सरकारी सम्मान और चुनावी कैलेंडर इतनी साफ़ तरह से एक साथ आते हैं, तो आस्था कहाँ खत्म होती है और रणनीति कहाँ से शुरू होती है ?

Results   
Image

हेलीकॉप्टर के इस्तेमाल पर बुनियादी सवाल पूछने वाले पत्रकारों और RTI कार्यकर्ताओं पर FIR दर्ज होना पंजाब के लिए एक असहज सवाल खड़ा करता है। पारदर्शिता और जवाबदेही के वादे के साथ सत्ता में आई आप सरकार में, भगवंत मान और अरविंद केजरीवाल के नेतृत्व में अब सवाल पूछना जवाब पाने के बजाय पुलिस कार्रवाई को बुलावा देता दिख रहा है।

अगर RTI जैसे सवालों को अपराध माना जा रहा है, तो क्या "आप" की भ्रष्टाचार-विरोधी राजनीति अब डर के ज़रिये चुप्पी थोपने में बदल गई है ? और जब FIR से खामोशी लागू की जाती है, तो सरकार असल में किससे डर रही है – आलोचकों से या सच से ?

Reveal
Image

FIRs against journalists and RTI activists for asking basic questions about helicopter use have raised an uncomfortable question for Punjab. AAP rose to power promising transparency and accountability, but under Bhagwant Mann and the watch of Arvind Kejriwal, questioning the Government now seems to invite police action instead of answers.

If RTI queries are treated like crimes, has AAP replaced its anti-corruption politics with fear management ? And when silence is enforced through FIRs, who exactly is the Government afraid of – critics or the truth ?

Reveal
Image

ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ RTI ਕਾਰਕੁਨਾਂ ‘ਤੇ FIR (ਪਰਚੇ) ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਹਜ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ‘ਚ ਆਈ "ਆਪ" ਸਰਕਾਰ ਹੇਠਾਂ, ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ‘ਚ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੇ RTI ਵਰਗੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜੁਰਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ "ਆਪ" ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੁਣ ਡਰ ਰਾਹੀਂ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ‘ਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰ ਰਹੀ ਹੈ – ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸੱਚ ਤੋਂ ?

Reveal
...