Image

भारत के लंबे समय से आगे बढ़ाए जा रहे ईरान के चाबहार पोर्ट प्रोजेक्ट पर अमेरिकी प्रतिबंध छूट समाप्त होने के बाद नई अनिश्चितता खड़ी हो गई है, जिससे नई दिल्ली के सामने एक गहरा रणनीतिक सवाल उभर रहा है। अगर पाकिस्तान को बायपास करने, अफगानिस्तान तक पहुंच बनाने और मध्य एशिया में प्रभाव बढ़ाने के लिए बनाया गया यह प्रमुख प्रोजेक्ट वैश्विक ताकतों की राजनीति से रुक सकता है, तो क्या यह भारत की रणनीतिक स्वायत्तता की सीमाएं दिखाता है ? जिस चाबहार को अवसर के द्वार के रूप में पेश किया गया था, क्या वह अब इस बात का प्रतीक बन रहा है कि विदेश नीति की महत्वाकांक्षाएं आर्थिक दबाव और बदलते गठबंधनों से टकरा सकती हैं ? और अगर भारत को पीछे हटना पड़ा, तो क्या असली फायदा चीन की ग्वादर रणनीति को होगा, न कि भारत की क्षेत्रीय सोच को ?

Proposals - SUNLO

A) यह दिखा सकता है कि बड़े रणनीतिक प्रोजेक्ट अब भी महाशक्तियों की मंजूरी पर निर्भर हैं।

B) चाबहार की रुकावट प्रतिद्वंद्वी क्षेत्रीय गलियारों को मजबूत कर सकती है।

C) भारत को अधिक स्वतंत्र संतुलित विदेश नीति मॉडल की जरूरत पड़ सकती है।

D) सबसे बड़ा नुकसान सिर्फ एक पोर्ट नहीं, बल्कि भू-राजनीतिक प्रभाव का हो सकता है।

Do you want to contribute your opinion on this topic?
Download BoloBolo Show App on your Android/iOS phone and let us have your views.
Image

ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀ ਛੂਟ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਰਣਨੀਤਕ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ? ਜਿਸ ਚਾਬਹਾਰ ਨੂੰ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਗਠਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ? ਅਤੇ ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਕੀ ਅਸਲ ਫਾਇਦਾ ਚੀਨ ਦੀ ਗਵਾਦਰ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ?

Learn More
Image

With India’s long-pursued Chabahar Port project in Iran now facing fresh uncertainty after the expiry of a US sanctions waiver, a deeper strategic question is emerging for New Delhi. If a flagship project built to bypass Pakistan, reach Afghanistan, and expand influence in Central Asia can be stalled by global power politics, does it expose the limits of India’s strategic autonomy ? While Chabahar was sold as a gateway of opportunity, is it now turning into a symbol of how foreign policy ambitions can collide with economic pressure and shifting alliances ? And if India is forced to step back, will the real winner be China’s Gwadar strategy rather than India’s regional vision ?

Learn More
Image

ਜਿੱਥੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਯਾਦਵ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਕਦੇ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ ਇੰਡੀਆ ਗਠਜੋੜ ਭਾਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਲੜਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੋ ਨੇਤਾ ਕਦੇ ਇਕੱਠੇ ਮੰਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੇ ਅੱਜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਗੱਠਜੋੜ ਕਦੇ ਟਿਕਾਊ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯੋਜਨਾ ਸੀ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਮੰਚ ? ਅਤੇ ਜੇ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਸ ਸਿਆਸੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਤਾਕਤ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ 'ਇੰਡੀਆ' ਗਠਜੋੜ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਸੇ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ?

Learn More
Image

As Arvind Kejriwal and Tejashwi Yadav openly campaign for Mamata Banerjee in West Bengal, while Rahul Gandhi and Congress sharpen attacks against her, the story now goes far beyond one state election. The once-celebrated INDIA alliance may have faded, but its unresolved leadership struggle still lingers in the background. If leaders who once stood together are now divided on the ground, was the alliance ever a durable political project, or only a temporary anti-BJP platform ? And if Mamata wins strongly, could victory create a new power centre in the space once occupied by the INDIA bloc, leaving Congress isolated in the very alliance it helped build ?

Learn More
Image

जहां अरविंद केजरीवाल और तेजस्वी यादव पश्चिम बंगाल में ममता बनर्जी के लिए खुलकर प्रचार कर रहे हैं, वहीं राहुल गांधी और कांग्रेस उनकी तीखी आलोचना कर रहे हैं। अब कहानी सिर्फ एक राज्य के चुनाव तक सीमित नहीं रही। कभी चर्चाओं में रहा इंडिया गठबंधन भले कमजोर पड़ गया हो, लेकिन उसके भीतर नेतृत्व की अधूरी लड़ाई अभी भी पृष्ठभूमि में मौजूद है। जो नेता कभी एक मंच पर साथ खड़े थे, अगर आज मैदान में बटे दिख रहे हैं, तो क्या यह गठबंधन कभी टिकाऊ राजनीतिक परियोजना था, या सिर्फ भाजपा विरोध का अस्थायी मंच ? और अगर ममता बनर्जी बड़ी जीत दर्ज करती हैं, तो क्या यह जीत उस राजनीतिक जगह में नया शक्ति केंद्र बना सकती है जहाँ कभी 'इंडिया' गठबंधन खड़ा था, और कांग्रेस उसी गठबंधन में अलग-थलग पड़ सकती है जिसे बनाने में उसने बड़ी भूमिका निभाई थी ?

Learn More
...